• Naslovna
  • Srbija ima kvalitet!
  • Moj izbor
  • Pokreni se
  • Promo aktivnosti
  • Beleške
  • Razglednice Srbije
  • O nama
  • Kontakt
  • Log in
 
Milorad Čavić

Pretraga

 
 
 
 
 

  XML Feeds

powered by b2evolution free blog software

Prijava za e-novosti Moje Srbije
Interesuje me:



« Zanimljive navikeOpšti podaci o Srbiji »

Istorija Srbije

Istorija Srbije

Prva trajnija ljudska naselja na tlu današnje Srbije nastala su u mlađem kamenom dobu, u periodu 7000-3500. godine pre nove ere, uglavnom duž velikih reka (Dunav, Sava, Tisa, Morava). Posebno je Dunav bio atraktivan ranim stanovnicima Srbije, pa su tako duž njegovih obala razmeštena značajna nalazišta Vinča, Starčevo i Lepenski Vir. Veliko ratarsko naselje u Vinči bilo je najznačajniji kulturni centar celog donjeg Podunavlja između VI i III milenijuma p.n.e.

U IV milenijumu p.n.e. na ovo područje počinju da pristižu čobanska plemena sa ruskih stepa, bez jasnijeg etničkog identiteta. Vremenom među pristiglim plemenima jačaju Iliri, koji su u 7. veku p.n.e. ovladali kovanjem gvožđa i postali regionalna sila. Oni su vladali zapadnim delovima Srbije, dok su oblasti istočno od Morave držali Tračani i Dačani.

U 3. veku p.n.e. na tlo Srbije sa severa stižu Kelti, koji se mešaju sa zatečenim stanovništvom i ostavljaju tragove svoje kulture duž Dunava i Morave. Posle neuspelog ratnog pohoda u Grčku organizovanog 279. god. p.n.e. Kelti se vraćaju na obale Dunava i kod ušća Save osnivaju naselje Singidunum - današnji glavni grad Srbije Beograd.

Na prelazu stare u novu eru Rimljani pokazuju teritorijalne pretenzije na područje današnje Srbije. Posle dugog ratovanja s Ilirima, Keltima i ostalim zatečenim stanovništvom, Rimljani u 1. veku nove ere pripajaju sve oblasti južno od Dunava Rimskom Carstvu i vladaju njima narednih nekoliko vekova. Tokom svoje vladavine, Rimljani su na teritoriji Srbije podigli brojne gradove i pogranična utvrđenja na Dunavu, čiji ostaci postoje i danas. Carska palata Felix Romuliana pored Zaječara, izgrađena na prelazu iz 3. u 4. vek nove ere, uvršćena je na UNESCO-ovu listu svetske kulturne baštine.

Podelom Rimskog Carstva 395. godine, najveći deo današnje Srbije potpao je pod Vizantiju. U 5. i 6. veku učestale su provale raznih plemena na ove teritorije, a najveći pritisak na Vizantiju vrše Avari, s kojima jedno vreme sarađuju i razna slovenska plemena. Međutim, u prvoj polovini 7. stoleća Sloveni ulaze u savez sa Vizantijom i pod vođstvom jednog nepoznatog srpskog kneza nanose težak poraz Avarima. Posle toga su dobili pravo da slobodno naseljavaju oblasti između Jadranskog mora, Save, Morave i bosanske reke Vrbas. Tu započinje istorija srednjevekovne Srbije.

Prve srpske kneževine u tim oblastima moraju da izlaze na kraj sa pretenzijama Vizantije i moćnih suseda Bugara, češće se opredeljujući za saradnju sa Vizantijom, kao i susednom Hrvatskom. U drugoj polovini 9. veka misionari Ćirilo i Metodije donose među Srbe hrišćanstvo i pismenost. Crkveni raskol 1054. godine ostavlja većinu srpskih teritorija u sferi uticaja pravoslavlja.

Period do kraja 12. veka protekao je u nestabilnosti, ratovima sa susednim državama (naročito Bugarskom, Mađarskom i Vizantijom) i smenama vladarskih dinastija, a ovim područjem prolaze i krstaške vojske na putu za Jerusalim. Krajem 12. veka se kao lokalni lider pojavljuje veliki župan Stefan Nemanja, tokom čije vladavine dolazi do snažnog uspona srednjevekovne srpske države i započinje najznačajnija srpska dinastija Nemanjića. U vreme Stefana Nemanje izgrađeni su neki od najpoznatijih srpskih manastira sa UNESCO-ove liste svetske baštine, a iz tog vremena potiče i Miroslavljevo jevanđelje, najstariji pisani dokument na srpskom jeziku.

U 13. veku Srbija postaje samostalna kraljevina, a zalaganjem Svetog Save, najmlađeg sina Stefana Nemanje, Srpska pravoslavna crkva dobija autokefalnost (pravo na samostalan izbor poglavara). Centar kulturnog i duhovnog života srednjevekovne Srbije premešta se na Kosovo. Vrhunac razvoja i teritorijalne ekspanzije Srbija doživljava u vreme kralja i cara Dušana (vladao od 1331. do 1355.), pod čijom vlašću je bila prostrana teritorija od Dunava do centralne Grčke. Dušan se smatra i utemeljiteljem srpskog zakonodavstva.

Posle smrti cara Dušana, njegovo carstvo se raspada na mnoštvo feudalnih poseda, a nad Srbijom se nadvija senka turske invazije na zapad. U bitkama na reci Marici 1371. i Kosovu Polju 1389. godine, srpska aristokratija je desetkovana i Turcima je otvoren put za dalje napredovanje. Značajan otpor u prvoj polovini 15. veka pružaju im srpske i mađarske snage na severu srednjevekovne Srbije, posebno oko Beograda i Smedereva. 1459. godine Turci zauzimaju Smederevo, čime srpske zemlje padaju pod tursku dominaciju tokom naredna četiri veka.

Od kraja 16. do kraja 18. veka traju ratovi između Otomanske imperije i Austrije, vođeni uglavnom preko srpskih oblasti. Sudbina lokalnog stanovništva pratila je promenljivu ratnu sreću. U jednom trenutku takva situacija je postala vrlo nepodnošljiva, pa je 1690. došlo do najmasovnije seobe srpskog stanovništa iz južnih delova Srbije na sever i zapad, u Austrougarsku. Srbi u velikom broju naseljavaju današnju Vojvodinu, koja je u to vreme postala središte srpske kulture i političkog života.

Početkom 19. veka Srbi pod turskom vlašću dižu dva velika ustanka, kojima su se izborili za značajnu autonomiju u okviru Otomanske imperije. Novoosnovana Kneževina Srbija dobija međunarodno priznanje 1878. godine, a 1882. postaje Kraljevina Srbija, sa Beogradom kao prestonicom. Početkom 20. veka Kraljevina Srbija učestvuje u Balkanskim ratovima, da bi 1914. godine, napadom Austrougarske na Srbiju, otpočeo Prvi svetski rat. Iako je iz tog rata izašla kao pobednička sila, Srbija je u njemu izgubila 58% muškog stanovništva.

Jedna od posledica rata bio je i nastanak Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca krajem 1918. godine, ujedinjenjem Srbije, samostalne Crne Gore i delova Austrougarske koja se raspala. Kraljevina 1929. godine dobija ime Jugoslavija, na čelu joj je srpska dinastija Karađorđevića, a glavni grad je Beograd.

U aprilu 1941. Jugoslavija bez većeg otpora dospeva pod okupaciju Hitlerove Nemačke, a područje Srbije je rasparčano između Nemačke i njenih saveznika Mađarske, Bugarske, Italije, Albanije i Hrvatske. Mladi kralj beži u London, a centralna Srbija stavljena je pod formalnu upravu generala Milana Nedića, nemačkog saveznika. Tokom Drugog svetskog rata na tlu Srbije deluju dva rivalska gerilska pokreta - partizani po komandom komunističkog lidera Josipa Broza Tita i četnici pod komandom kraljevog oficira Draže Mihajlovića - koji ratuju međusobno i protiv nacista.

Krajem 1944. godine Crvena Armija ulazi u Srbiju i učestvuje u oslobađanju Beograda od nemačke okupacije. Na vlast u zemlji dolaze snage na čelu sa J.B. Titom, a Srbija postaje jedna od federalnih jedinica u okviru nove Jugoslavije, saveza nacionalnih republika sa jednopartijskom vlašću komunista.

Posle pada Berlinskog zida, u Srbiji se krajem 1990. održavaju prvi višestranački parlamentarni izbori, na kojima je trijumfovala Socijalistička partija Srbije (SPS), a za predsednika Srbije je izabran lider SPS Slobodan Milošević. Nedugo zatim Titova Jugoslavija se raspala u krvavom građanskom ratu 1991-1995. godine.

Pod imenom Savezna Republika Jugoslavija, 1992. godine nastala je državna zajednica Srbije i Crne Gore, kao jedine dve bivše jugoslovenske republike zainteresovane da ostanu zajedno. Posle gušenja oružane pobune albanske gerile na Kosovu, Milošević u proleće 1999. ulazi u rat sa NATO paktom, koji je završen ulaskom stranih trupa na Kosovo, posle tromesečnog vazdušnog bombardovanja ciljeva u Srbiji i Crnoj Gori.

Milošević je smenjen sa vlasti u oktobru 2000. godine, posle izbornog poraza i masovnih protesta. Na vlast dolazi široka koalicija do tada opozicionih stranaka, a prvi nekomunistički premijer Srbije posle Drugog svetskog rata postaje Zoran Đinđić. U martu 2003. godine premijer Đinđić je ubijen u atentatu, organizovanom u saradnji kriminalnog podzemlja i delova državnog aparata. Posle vanrednih parlamentarnih izbora krajem te godine, premijer Srbije postaje Vojislav Koštunica.

Glasanjem za nezavisnost na referendumu u maju 2006. godine, Crna Gora je izašla iz državne zajednice sa Srbijom. Time je i Srbija povratila državnu samostalnost posle skoro devet decenija, sada kao parlamentarna republika sa predsednikom Borisom Tadićem.

Rubrika: Beleške,

No feedback yet